Generaal Auguste de Marmont kreeg in 1804 opdracht een leger van Franse en Bataafse (Nederlandse) soldaten te formeren met het oog op een mogelijke militaire invasie vanuit Engeland. Nederland en Frankrijk waren in die tijd in oorlog met Engeland. Marmont koos daarvoor het open heidegebied bij Zeist, dat zich niet alleen goed leende voor het houden van militaire manoeuvres, maar dat ook voldoende schoon (drink)water kon leveren voor zijn leger van ca 18.000 man.
Nadat Marmont zijn opdracht had uitgevoerd liet hij zijn manschappen in september 1804 een aarden monument opwerpen in de vorm van een piramide. Op de top liet hij een houten obelisk plaatsen. Het werk was in 30 dagen klaar en op 12 oktober 1804 werd dit monument feestelijk geopend.
Marmont noemde de berg naar zich zelf: de Marmontberg. Later droeg hij het bouwwerk op aan keizer Napoleon, een man die hij zeer bewonderde en waarmee hij had gestreden in Egypte. Hier had hij de piramides van Gizeh gezien.
Het was koning Lodewijk Napoleon die in augustus 1806 het monument doopte tot de Pyramide van Austerlitz, een verwijzing naar de slag bij Austerlitz, die zijn broer zo glorieus had gewonnen. Austerlitz ligt in het huidige Tsjechië en heet tegenwoordig Slavkov.
De Pyramide raakte al spoedig in verval. De heideplaggen, waarmee de hellingen waren opgebouwd bleken niet bestand tegen weer en wind.
Ruim negentig jaar later, in 1894, werd de Pyramide gerestaureerd in opdracht van de toenmalige eigenaar J.B. de Beaufort, burgemeester van Woudenberg. In plaats van de toen al lang verdwenen houten obelisk kwam er de huidige stenen obelisk te staan.
( een filmpje ) De omgeving rond de Pyramide
Restauratie
Van december 2001 tot 2004 is de sterk in verval geraakte Pyramide opnieuw hersteld. Het vrijwel aan het oog onttrokken monument en de directe omgeving werden vrij gemaakt van bomen en struiken.
De droge gracht werd hersteld en een buitencirkel van rode beuken ging de omtrek van dit open gebied markeren.
De Pyramide zelf werd met graszoden gereconstrueerd naar het oorspronkelijke trapprofiel met basement en hellingbanen. Er werd een nieuwe trap geplaatst en de vier gedenkstenen, die ooit aan de voet van de Pyramide de grote daden van Napoleon en zijn leger verheerlijkten, werden opnieuw vervaardigd met een inscriptie van de originele Franse teksten.
Dit alles gebeurde op initiatief van de provincie Utrecht, landgoed Den Treek-Henschoten en de gemeente Woudenberg. Samen met het Prins Bernhard Cultuurfonds en de rijksoverheid brachten zij de nodige gelden bij elkaar. Speciaal voor dit doel werd de stichting Pyramide van Austerlitz opgericht. Eind 2004 bleek dat het trapprofiel van graszoden ernstig te lijden had van de regen; scheuren en kleine verschuivingen waren daarvan het gevolg. De opening, die in september 2004 op grootse wijze zou plaatsvinden, ging niet door.
Na onderzoek door het ingenieursbureau Oranjewoud werd besloten de restauratie niet over te doen maar de hellingen te herstellen. Geaccepteerd werd dat de Pyramide een ´levend´ monument was en dat er altijd aan gewerkt zou moeten worden om de strakke hellingen instand te houden.
Voor het herstel stelde de provincie Utrecht € 1,2 miljoen beschikbaar.Op 12 oktober 2007 ging de nieuwe restauratie van start.
Deze hield het herstel in van de hellingen en het verstevigen van de grastreden, het plaatsen van een nieuwe trap en bordes en de renovatie van het koetshuis langs de provinciale weg N224. In dit koetshuis is het Informatiecentrum ‘De Franse Tijd’ ondergebracht.
